{"id":75555,"date":"2026-09-24T22:50:18","date_gmt":"2026-09-24T17:20:18","guid":{"rendered":"https:\/\/idronline.org\/article\/%primary_category_article%\/ahmedabads-extreme-climate-reshapes-the-daily-lives-of-artisans\/"},"modified":"2026-09-24T22:50:20","modified_gmt":"2026-09-24T17:20:20","slug":"ahmedabads-extreme-climate-reshapes-the-daily-lives-of-artisans","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/article\/climate-emergency\/ahmedabads-extreme-climate-reshapes-the-daily-lives-of-artisans\/","title":{"rendered":"\u0aa5\u0abe\u0a95, \u0a95\u0a82\u0a9f\u0abe\u0ab3\u0acb \u0a85\u0aa8\u0ac7 \u0a97\u0ab0\u0aae\u0ac0: \u0a86\u0aac\u0acb\u0ab9\u0ab5\u0abe \u0aaa\u0ab0\u0abf\u0ab5\u0ab0\u0acd\u0aa4\u0aa8 \u0ab2\u0abe\u0ab5\u0ac7 \u0a9b\u0ac7 \u0a85\u0aae\u0aa6\u0abe\u0ab5\u0abe\u0aa6\u0aa8\u0abe \u0a95\u0abe\u0ab0\u0ac0\u0a97\u0ab0\u0acb\u0aa8\u0abe \u0a9c\u0ac0\u0ab5\u0aa8\u0aae\u0abe\u0a82 \u0aae\u0acb\u0a9f\u0ac1\u0a82 \u0aaa\u0ab0\u0abf\u0ab5\u0ab0\u0acd\u0aa4\u0aa8"},"content":{"rendered":"

અમદાવાદના 44 વર્ષના નિષ્ણાત કારીગર શહનાઝ કુચરાવાલા હસ્તકલાનું કામ ઋતુચક્ર મુજબ કેવી રીતે થાય છે એ વર્ણવે છે. તેઓ કહે છે, “બ્લોક પ્રિન્ટિંગનું કામ ઉનાળામાં કરવામાં આવે છે કારણ કે ત્યારે રંગ(ડાઇ) અને કાપડ સરળતાથી સુકાઈ જાય છે. ભરતકામ અને સિલાઈકામ માટે ઓછા ભેજવાળું વાતાવરણ વધુ સારું રહે છે, કારણ કે ચોમાસા દરમિયાન કુદરતી કાપડ ફૂલી શકે છે અથવા તેમાં ફૂગ લાગી શકે છે કે ડાઘ પડી શકે છે.” જોકે તાજેતરના વર્ષોમાં વધતી જતી ગરમી, ભેજ અને કમોસમી વરસાદે આ પરંપરાગત કાર્યશૈલીમાં વિક્ષેપ પાડવાનું શરૂ કર્યું છે. તેઓ સમજાવે છે, “અમને અમારું મોટાભાગનું કામ તહેવારોની મોસમ પહેલાં, એટલે કે ઉનાળામાં મળે છે. પરંતુ ગરમીને કારણે કારીગરો કે તેમના પરિવારના સભ્યો બીમાર પડતા હોવાથી, ઓર્ડર પૂરા કરવા મુશ્કેલ બની જાય છે અને ક્યારેક તો અમે ગ્રાહકો પણ ગુમાવી બેસીએ છીએ.”<\/p>

વૈશ્વિક સ્તરે, ગરમીના મોજા જેવી આત્યંતિક હવામાનની ઘટનાઓ વધારે પ્રમાણમાં જોવા મળી રહી છે અને પહેલા કરતા વધારે લાંબા સમય સુધી<\/a> ચાલુ રહે છે, ગીચ વસ્તી ધરાવતા શહેરોમાં અર્બન હીટ આઇલેન્ડ અસરો<\/a> વધુ તીવ્ર બની રહી છે. ગુજરાત પણ તેમાં અપવાદ નથી. આબોહવા સંબંધિત સંકટોથી સૌથી વધુ જોખમમાં હોય એવા વિશ્વના ટોચના પચાસ પ્રદેશોમાં ગુજરાતનો સમાવેશ થાય છે. ખાસ કરીને અમદાવાદ જિલ્લામાં છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં ગરમીના મોજાના સમયગાળા અને તીવ્રતામાં સતત વધારો જોવા મળ્યો છે અને 2030 સુધીમાં તેમાં પાંચ ગણો વધારો<\/a> થવાનો અંદાજ છે. આ આબોહવા પરિવર્તન અસંગઠિત ક્ષેત્રના શ્રમિકોના સ્વાસ્થ્ય અને આજીવિકા માટે મોટા જોખમો ઊભા કરે છે અને હાલની સામાજિક-આર્થિક સંવેદનશીલતાને વધુ ગંભીર બનાવે છે. અભ્યાસોએ વધતા તાપમાનને ઉત્પાદકતામાં ઘટાડા<\/a> અને બીમારી અને તબીબી ખર્ચના વધતા બોજ<\/a> સાથે પણ જોડ્યું છે.<\/p>

2024 માં, અર્બન ડિઝાઇન સ્ક્વેર અને સેવા કોઓપરેટિવ ફેડરેશન (એસસીએફ) એ એસસીએફની આબોદાના મંડળી સાથે સંકળાયેલ મહિલા હસ્તકલા કારીગરો સાથે મળીને એક અભ્યાસ હાથ ધર્યો હતો, આ અભ્યાસનો હેતુ આ કારીગરો ભારે ગરમી અને અતિશય વરસાદનો સામનો કેવી રીતે કરી રહ્યા છે તે સમજવાનો હતો. એ સમયે, આ સહકારી સંસ્થાનું કામ અમદાવાદના ઢાળની પોળમાં આવેલી એક ઐતિહાસિક પરાંપરાગત હવેલીમાંથી ચાલતું હતું, એ હવેલી કારીગરો માટે કામ કરવાના સ્થળની સાથેસાથે ભેગા થવાનું એક સ્થળ પણ હતી. પછીથી આબોદાના(મંડળી) એ જ વિસ્તારમાં બીજા સ્થળે સ્થળાંતરિત થઈ છે.<\/p>

\"What<\/a><\/div>

દરમિયાન ઉત્પાદનનું કામ મુખ્યત્વે અમદાવાદ શહેરમાં અને પાડોશી મહેસાણા જિલ્લામાં ફેલાયેલા ઘેરથી કામ કરતા<\/a> કારીગરોના એક નેટવર્ક દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેઓ અનૌપચારિક અર્થતંત્રના ભાગરૂપે કામ કરતા હોવાથી આ કારીગરોની સમસ્યાઓ કે તેમના પડકારો પૂરતા પ્રમાણમાં દસ્તાવેજીકૃત થયેલા હોતા નથી અને નીતિ ઘડવાની પ્રક્રિયામાં ઘણીવાર તેની તરફ ધ્યાન અપાતું નથી. વધુમાં, ઘરને – ખાસ કરીને ઘરની અંદરના પરિસરના ગરમ વાતાવરણના સંદર્ભમાં – કામના સ્થળ તરીકે સ્વીકારવાનું પ્રમાણ પણ મર્યાદિત રહ્યું છે.<\/p>

અમારા સંશોધનના તારણોના આધારે અમે 2025 થી આબોદાનાના કારીગરો સાથે મળીને તેમના કામ અને રોજિંદા જીવન પર ગરમી અને વરસાદની અસરને ઘટાડવા માટેના ઉપાયો વિકસાવા માટે કામ કરી રહ્યા છીએ. હાલમાં ચાલી રહેલી આ પ્રક્રિયા દરમિયાન અમને મળેલા મુખ્ય તારણો અને શીખવા મળેલી બાબતોનો આ લેખમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.<\/p>

\n