{"id":65853,"date":"2025-07-23T10:15:04","date_gmt":"2025-07-23T04:45:04","guid":{"rendered":"https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/"},"modified":"2025-09-03T17:14:56","modified_gmt":"2025-09-03T11:44:56","slug":"a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh","status":"publish","type":"ground_up_stories","link":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/","title":{"rendered":"\u0a95\u0a9a\u0acd\u0a9b\u0aa8\u0ac0 \u0ab6\u0ac1\u0ab7\u0acd\u0a95 \u0aad\u0ac2\u0aae\u0abf\u0aae\u0abe\u0a82 \u0ab2\u0ac1\u0aaa\u0acd\u0aa4 \u0aa5\u0aa4\u0ac0 \u0a9c\u0aa4\u0ac0 \u0a8f\u0a95 \u0aaa\u0ab0\u0a82\u0aaa\u0ab0\u0abe"},"content":{"rendered":"
\"A<\/source><\/source><\/source><\/picture>
રાપરમાં તળાવ સાફ કરવા માટે શ્રમદાન કરવાની (સ્વૈચ્છિક શ્રમની) પરંપરા છે. | ચિત્ર સૌજન્ય: વિક્રમ કંડુકુરી<\/figcaption><\/figure>

ગુજરાતના ખૂબ જ સૂકા અને ખારા પ્રદેશ, કચ્છના રણમાં, પાણી એ અત્યંત દુર્લભ વસ્તુ છે. પરિણામે કચ્છ જિલ્લાના રાપર બ્લોકમાં આવેલા થોરિયારી ગામનું આ તળાવ એક સામુદાયિક (જાહેર) સંસાધન બની રહે છે. થોરિયારીમાં 330 પરિવારો રહે છે, અને આ તળાવ પશુઓ માટે પીવાનું પાણી અને કપડાં ધોવા જેવી તેમની પાણી સંબંધિત ઘણી જરૂરિયાતો પૂરી કરે છે. આ તળાવ જૈવવિવિધતાના કેન્દ્ર તરીકે પણ કામ કરે છે – કાળી કાંકણસાર એ દર વર્ષે અહીં માળો બાંધતા ઘણા યાયાવર પક્ષીઓમાંનું એક છે.<\/p>

તળાવને જાળવવા અને પાણીના પ્રદૂષણ અને દુરુપયોગને રોકવા માટે કોઈને પણ તળાવની નજીક કપડાં ધોવાની મંજૂરી નથી. તળાવની વાર્ષિક જાળવણી પણ જરૂરી છે. રાપરમાં તળાવ સાફ કરવા માટે શ્રમદાન કરવાની (સ્વૈચ્છિક શ્રમની) પરંપરા છે; નીંદણ કાઢવા, ઝાડીઓ સાફ કરવા, કાંઠાને સમતળ કરવા અથવા ઊંચા કરવા, કાંટાની વાડ બનાવવા અને પાણીના સ્તરને નિયંત્રિત કરવા (તળાવને છલકાતું અટકાવવા) માટેના વિસ્તાર (વેસ્ટવેયર) ની જાળવણી માટે આખુંય ગામ ભેગું થાય છે. દરેક આષાઢ એકાદશી – વૈદિક કેલેન્ડરના ચોથા મહિનાના અગિયારમા દિવસે – આ થાય છે અને તેને ભીમઅગિયારશ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જો કે, છેલ્લા બે દાયકામાં ભીમઅગિયારશ અને સામુદાયિક તળાવો બંને અદ્રશ્ય થઈ ગયા છે, અને થોરિયારીનું તળાવ એ છેલ્લા થોડા બાકી રહેલા તળાવોમાંનું એક છે.<\/p>

આ ગામના રહેવાસી નવઘણ કહે છે, “ભીમઅગિયારશ એ આ ગામના સમુદાયિક કેલેન્ડરમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગ છે, કારણ કે એ દિવસે લોકો પોતાના મતભેદોને ભૂલીને આ તળાવ સાફ કરવા માટે ભેગા થાય છે.”<\/p>

આ તળાવો અદૃશ્ય થવા પાછળ ઘણા પરિબળો જવાબદાર છે – જેમ કે સારી તકોની શોધમાં શહેરોમાં સ્થળાંતર, વધતો જતો વ્યક્તિવાદ, આબોહવા પરિવર્તન, અને નર્મદા નદીમાંથી મળતા પાણીને કારણે ગામડાના તળાવોની ઘટતી જતી પ્રસ્તુતતા – પરંતુ નજીકના ગામડાઓના સ્થાનિકો કહે છે કે લોકો ભીમઅગિયારશમાં ભાગ લેવા માગતા નથી તેનું બીજું એક કારણ છે: નરેગા. થોરિયારીથી 91 કિલોમીટર દૂર આવેલા બેલા ગામના રહેવાસી પ્રવીણ કહે છે, “નરેગા અમલમાં મૂકાવાની સાથે હવે લોકો તેઓ જે કંઈ કામ કરે તેના માટે તેમને પૈસા મળે એવી અપેક્ષા રાખતા થયા છે. તેથી જ તમને આખાય રાપરના ફક્ત બે જ ગામોમાં આવા (સામુદાયિક) તળાવો જોવા મળશે , અને આ એવા તળાવો છે જ્યાં નરેગાનું કામ બહુ ઓછું છે અથવા બિલકુલ નથી.”<\/p>

વિક્રમ કંડુકુરી 2024 ના ઈન્ડિયા ફેલો છે, જે IDR પર #groundupstories માટેના કન્ટેન્ટ પાર્ટનર છે. મૂળ વાર્તા <\/em>અહીં<\/em><\/a>વાંચો.<\/em><\/p>

ટ્રાન્સલેશન ટૂલનો ઉપયોગ કરીને અંગ્રેજીમાંથી અનુવાદિત કરવામાં આવેલ આ લેખની સમીક્ષા અને તેનું સંપાદન મૈત્રેયી યાજ્ઞિક દ્વારા કરવામાં આવેલ છે અને મીત કાકડિયા દ્વારા તેની પુન: સમીક્ષા કરવામાં આવી છે . <\/em><\/em><\/p>

—<\/p>

વધુ જાણો: <\/strong>રાજસ્થાનના ભીલ સમુદાયમાં નોતરાની પરંપરા શા માટે<\/a> લુપ્ત થઈ રહી છે તે જાણો.<\/p>

વધુ કરો: <\/strong>લેખકનાકામ વિશે વધુ જાણવા અને અને તેમના કામને તમારું સમર્થન આપવા avruro@duck.com<\/a> પર તેમનો સંપર્ક સાધો. <\/p>\n","protected":false},"author":30,"featured_media":65854,"template":"","categories":[8],"tags":[466,3601,3732],"series":[],"meta-filter":[],"schema-filter":[743],"no-display":[],"class_list":["post-65853","ground_up_stories","type-ground_up_stories","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-environment","tag-climate-change","tag-community-participation","tag-water-management","contributor-vikram-kandukuri-gu-in","states-gujarat-gu-in","schema-filter-article"],"yoast_head":"\nA disappearing tradition in the arid lands of Kachchh | IDR<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Community ponds, such as the one in Thoriyari in Kachchh district, were traditionally maintained by the entire village. What is causing this age-old custom to disappear?\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"gu_IN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0a95\u0a9a\u0acd\u0a9b\u0aa8\u0ac0 \u0ab6\u0ac1\u0ab7\u0acd\u0a95 \u0aad\u0ac2\u0aae\u0abf\u0aae\u0abe\u0a82 \u0ab2\u0ac1\u0aaa\u0acd\u0aa4 \u0aa5\u0aa4\u0ac0 \u0a9c\u0aa4\u0ac0 \u0a8f\u0a95 \u0aaa\u0ab0\u0a82\u0aaa\u0ab0\u0abe\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u0ab0\u0abe\u0aaa\u0ab0\u0aae\u0abe\u0a82 \u0aa4\u0ab3\u0abe\u0ab5 \u0ab8\u0abe\u0aab \u0a95\u0ab0\u0ab5\u0abe \u0aae\u0abe\u0a9f\u0ac7 \u0ab6\u0acd\u0ab0\u0aae\u0aa6\u0abe\u0aa8 \u0a95\u0ab0\u0ab5\u0abe\u0aa8\u0ac0 (\u0ab8\u0acd\u0ab5\u0ac8\u0a9a\u0acd\u0a9b\u0abf\u0a95 \u0ab6\u0acd\u0ab0\u0aae\u0aa8\u0ac0) \u0aaa\u0ab0\u0a82\u0aaa\u0ab0\u0abe \u0a9b\u0ac7. | \u0a9a\u0abf\u0aa4\u0acd\u0ab0 \u0ab8\u0acc\u0a9c\u0aa8\u0acd\u0aaf: \u0ab5\u0abf\u0a95\u0acd\u0ab0\u0aae \u0a95\u0a82\u0aa1\u0ac1\u0a95\u0ac1\u0ab0\u0ac0 \u0a97\u0ac1\u0a9c\u0ab0\u0abe\u0aa4\u0aa8\u0abe \u0a96\u0ac2\u0aac \u0a9c \u0ab8\u0ac2\u0a95\u0abe \u0a85\u0aa8\u0ac7 \u0a96\u0abe\u0ab0\u0abe \u0aaa\u0acd\u0ab0\u0aa6\u0ac7\u0ab6, \u0a95\u0a9a\u0acd\u0a9b\u0aa8\u0abe \u0ab0\u0aa3\u0aae\u0abe\u0a82,\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"India Development Review\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-03T11:44:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/idronline.org\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Feature-image-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"680\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"A disappearing tradition in the arid lands of Kachchh | IDR","description":"Community ponds, such as the one in Thoriyari in Kachchh district, were traditionally maintained by the entire village. What is causing this age-old custom to disappear?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/","og_locale":"gu_IN","og_type":"article","og_title":"\u0a95\u0a9a\u0acd\u0a9b\u0aa8\u0ac0 \u0ab6\u0ac1\u0ab7\u0acd\u0a95 \u0aad\u0ac2\u0aae\u0abf\u0aae\u0abe\u0a82 \u0ab2\u0ac1\u0aaa\u0acd\u0aa4 \u0aa5\u0aa4\u0ac0 \u0a9c\u0aa4\u0ac0 \u0a8f\u0a95 \u0aaa\u0ab0\u0a82\u0aaa\u0ab0\u0abe","og_description":"\u0ab0\u0abe\u0aaa\u0ab0\u0aae\u0abe\u0a82 \u0aa4\u0ab3\u0abe\u0ab5 \u0ab8\u0abe\u0aab \u0a95\u0ab0\u0ab5\u0abe \u0aae\u0abe\u0a9f\u0ac7 \u0ab6\u0acd\u0ab0\u0aae\u0aa6\u0abe\u0aa8 \u0a95\u0ab0\u0ab5\u0abe\u0aa8\u0ac0 (\u0ab8\u0acd\u0ab5\u0ac8\u0a9a\u0acd\u0a9b\u0abf\u0a95 \u0ab6\u0acd\u0ab0\u0aae\u0aa8\u0ac0) \u0aaa\u0ab0\u0a82\u0aaa\u0ab0\u0abe \u0a9b\u0ac7. | \u0a9a\u0abf\u0aa4\u0acd\u0ab0 \u0ab8\u0acc\u0a9c\u0aa8\u0acd\u0aaf: \u0ab5\u0abf\u0a95\u0acd\u0ab0\u0aae \u0a95\u0a82\u0aa1\u0ac1\u0a95\u0ac1\u0ab0\u0ac0 \u0a97\u0ac1\u0a9c\u0ab0\u0abe\u0aa4\u0aa8\u0abe \u0a96\u0ac2\u0aac \u0a9c \u0ab8\u0ac2\u0a95\u0abe \u0a85\u0aa8\u0ac7 \u0a96\u0abe\u0ab0\u0abe \u0aaa\u0acd\u0ab0\u0aa6\u0ac7\u0ab6, \u0a95\u0a9a\u0acd\u0a9b\u0aa8\u0abe \u0ab0\u0aa3\u0aae\u0abe\u0a82,","og_url":"https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/","og_site_name":"India Development Review","article_modified_time":"2025-09-03T11:44:56+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":680,"url":"https:\/\/idronline.org\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Feature-image-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/"},"author":{"name":"Srishti Gupta","@id":"https:\/\/idronline.org\/#\/schema\/person\/48b47450264de9f8840deb1af8b96744"},"headline":"\u0a95\u0a9a\u0acd\u0a9b\u0aa8\u0ac0 \u0ab6\u0ac1\u0ab7\u0acd\u0a95 \u0aad\u0ac2\u0aae\u0abf\u0aae\u0abe\u0a82 \u0ab2\u0ac1\u0aaa\u0acd\u0aa4 \u0aa5\u0aa4\u0ac0 \u0a9c\u0aa4\u0ac0 \u0a8f\u0a95 \u0aaa\u0ab0\u0a82\u0aaa\u0ab0\u0abe","datePublished":"2025-07-23T04:45:04+00:00","dateModified":"2025-09-03T11:44:56+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/"},"wordCount":11,"publisher":{"@id":"https:\/\/idronline.org\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/idronline.org\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Feature-image-1.jpg","keywords":["climate change","community participation","water management"],"articleSection":["Environment"],"inLanguage":"gu-IN"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/","url":"https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/","name":"A disappearing tradition in the arid lands of Kachchh | IDR","isPartOf":{"@id":"https:\/\/idronline.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/idronline.org\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Feature-image-1.jpg","datePublished":"2025-07-23T04:45:04+00:00","dateModified":"2025-09-03T11:44:56+00:00","description":"Community ponds, such as the one in Thoriyari in Kachchh district, were traditionally maintained by the entire village. What is causing this age-old custom to disappear?","inLanguage":"gu-IN","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"gu-IN","@id":"https:\/\/idronline.org\/ground-up-stories\/a-disappearing-tradition-in-the-arid-lands-of-kachchh\/#primaryimage","url":"https:\/\/idronline.org\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Feature-image-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/idronline.org\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Feature-image-1.jpg","width":1024,"height":680,"caption":"A pond_community pond"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/idronline.org\/#website","url":"https:\/\/idronline.org\/","name":"India Development Review","description":"India's first and largest online journal for leaders in the development community","publisher":{"@id":"https:\/\/idronline.org\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/idronline.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"gu-IN"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/idronline.org\/#organization","name":"India Development Review","url":"https:\/\/idronline.org\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"gu-IN","@id":"https:\/\/idronline.org\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/idronline.org\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/idr-logo-without-tagline-sm.webp","contentUrl":"https:\/\/idronline.org\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/idr-logo-without-tagline-sm.webp","width":1,"height":1,"caption":"India Development Review"},"image":{"@id":"https:\/\/idronline.org\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/idronline.org\/#\/schema\/person\/48b47450264de9f8840deb1af8b96744","name":"Srishti Gupta","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"gu-IN","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/12518df195c7bc0d92782c481e23b21d65b926d827f923cf00b56380d5c5cff0?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/12518df195c7bc0d92782c481e23b21d65b926d827f923cf00b56380d5c5cff0?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/12518df195c7bc0d92782c481e23b21d65b926d827f923cf00b56380d5c5cff0?s=96&d=mm&r=g","caption":"Srishti Gupta"},"url":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/author\/sgupta\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/wp-json\/wp\/v2\/ground_up_stories\/65853","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/wp-json\/wp\/v2\/ground_up_stories"}],"about":[{"href":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/wp-json\/wp\/v2\/types\/ground_up_stories"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/wp-json\/wp\/v2\/media\/65854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=65853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=65853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=65853"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=65853"},{"taxonomy":"meta-filter","embeddable":true,"href":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/wp-json\/wp\/v2\/meta-filter?post=65853"},{"taxonomy":"schema-filter","embeddable":true,"href":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/wp-json\/wp\/v2\/schema-filter?post=65853"},{"taxonomy":"no-display","embeddable":true,"href":"https:\/\/idronline.org\/gu-in\/wp-json\/wp\/v2\/no-display?post=65853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}