{"id":60143,"date":"2022-12-16T11:30:00","date_gmt":"2022-12-16T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/idronline.org\/article\/%primary_category_article%\/the-importance-of-rituals-in-behaviour-change\/"},"modified":"2024-09-19T11:41:16","modified_gmt":"2024-09-19T06:11:16","slug":"the-importance-of-rituals-in-behaviour-change","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/idronline.org\/mr-in\/article\/health\/the-importance-of-rituals-in-behaviour-change\/","title":{"rendered":"\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 \u092c\u0926\u0932\u093e\u0938\u093e\u0920\u0940 \u092a\u0930\u0902\u092a\u0930\u093e\u0902\u091a\u0947 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935"},"content":{"rendered":"

भारता सारख्या वैविध्यपूर्ण देशात आपण अनेक सण साजरे करतो आणि त्याचा भाग म्हणून अनेक प्रकारचे विधी मोठ्या श्रद्धेने केले जातात. पण हे विधी आपल्या आरोग्या सबंदीत सवयी आणि धारणा बदलण्या साठी वापरले जाऊ शकतात का ? पूजा नामक महिलेचे उदाहरण घेऊ. ती २४ वर्षांची आहे आणि बिहारच्या ग्रामीण भागात राहते. पूजा गर्भवती आहे आणि तिच्या समाजातील अनेक महिलांप्रमाणेच तिलाही पांडुरोग (ऍनिमिया) आहे. अशक्तपणा तिच्या आणि तिच्या बाळाच्या आरोग्यासाठी धोकादायक असू शकतो. तिला आहारात लोहाचे प्रमाण वाढवण्याची गरज आहे. सुदैवाने, एक उपाय आहे: लोह आणि फॉलिक ऍसिड (IFA) यांचा पूरक आहार<\/a>. तो गर्भधारणेच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात घेतल्यास मातेचा अशक्तपणा आणि बाळामध्ये न्यूरल ट्यूब दोष कमी करतो. पूजाने तिच्या गर्भधारणे दरम्यान दररोज एक गोळी घेणे आवश्यक आहे. टॅब्लेट कमी किमतीच्या आहेत आणि सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेद्वारे त्या विनामूल्य दिल्या जातात.<\/p>

पण पूजासारख्या गरोदर स्त्रिया पुरेशा प्रमाणात किंवा सातत्याने पूरक आहार घेत नाहीत. का?<\/p>

याची अनेक संभाव्य कारणे आहेत<\/a>: उपचारांच्या आवश्यकते बाबतचे समज, दुष्परिणामांबद्दल चिंता, आरोग्य व्यवस्थे बद्दलचा विश्वास, टॅब्लेट रिफिलिंग करण्याची सोय आणि औषधे आणि आरोग्याबद्दल मानसिक धारणा. पण या सर्व कारणांमध्ये एक महत्वाचा मुद्दा लक्षात धेतला गेला नाही.<\/p>

\"What<\/a><\/div>

बिहारच्या ग्रामीण भागातील महिला गरोदरपणाच्या नाजूककाळात, आरोग्यविषयक धोके कमी करण्यासाठी आधीच बराच वेळ आणि श्रमखर्च करत आहेत. आणि त्या यावरचे उपाय अंमलात आणत आहेत. मात्र ह्या उपाययोजनांचा आधार हा बायोमेडिकल सायन्स नसून रोजच्या जीवनात वारपल्या जाणाऱ्या परंपरा ,विधी आणि रिवाज आहेत.<\/p>

परंपरा<\/a> हे समूहांचे सांस्कृतिकदृष्ट्या संस्कार करणारे माध्यम आहेत, ज्यामध्ये अर्थपूर्ण क्रियांचा एक क्रम असतो. पुष्कळ लोक कर्मकांडांना आणि परंपरांना कालबाह्य, अंधश्रद्धाळू प्रथा समजतात आणि वर्तनातील बदलांसंदर्भात त्यांची उपयुक्तता लक्षात घेत नाहीत. सामाजिक वर्तनाचे काही पैलू समजून घेण्यासाठी परंपरा महत्त्वपूर्ण आहेत. भूतकाळातील आणि वर्तमानातील सर्वच मानवी समाजांचे परंपरा हे वैशिष्ट्य आहेत.त्यांची प्राचीन लिखित दस्तावेजांमध्ये नोंद केली गेली आहे आणि आधुनिक जगात अस्तित्वात असणाऱ्या समाजांमध्ये देखील त्या महत्वाची भूमिका निभावतात, उदाहरणार्थ विस्तृत जपानी व्यवसाय कार्ड एक्सचेंज<\/a>. ह्या मुळे लोकांना इतरांशी जोडण्यात मदत होते<\/a>, आणि लोकांना जोखमींचे व्यवस्थापन करण्यात काही पारंपरिक प्रथांचा आधार घेता येतो.<\/p>

\"\"<\/source><\/source><\/source><\/picture><\/a>
कोणताही बदल जोपर्यंत समाज मनापासून आत्मसात करत नाही तोपर्यंत तो शाश्वत होत नाही. | फोटो सौजन्य: Pixabay<\/a><\/figcaption><\/figure>

गर्भधारणा हा स्त्रीच्या आयुष्यातील सर्वात तणावपूर्ण आणि जोखमीचा काळ असत. आणि खरंच, आमच्या संशोधनात<\/a>, आम्हाला असे आढळून आले आहे की या कालावधीत अनेक पारंपरिक रीती पाळल्या जातात. एकट्या बिहारमध्ये, आम्ही प्रसूतिपूर्व काळात आरोग्य, पोषण आणि मुलांचे संगोपन करणाऱ्या शेकडो अश्या प्रथांचे दस्तऐवजीकरण केले. छठीचा <\/em>विधी.<\/em> (सहाव्या दिवसाचा विधी) बिहारमध्ये मोठ्या प्रमाणावर केला जातो आणि अनेक संस्कृतींमध्ये अश्या प्रथा आढळतात. अशी प्रथा नवीन बाळाला समाजात आणण्यासाठी आणि अर्भकाचे संरक्षण करण्यासाठी मदत करते. हे पेरिनेटल कालावधीच्या समाप्तीशी देखील जोडले गेले आहे , आणि त्याचे आधुनिक औषधांमध्ये लक्षणीय जैववैद्यकीय महत्त्व आहे.<\/p>

छठीसारखे <\/em>बहुतेक पारंपारिक आरोग्य विधी बायोमेडिकल शिफारशींशी विसंगत नाहीत. किंबहुना, पारंपारिक आरोग्य विधी आणि जैव-वैद्यकीयदृष्ट्या शिफारस केलेल्या पद्धतींचा एकत्रीत वापर चांगले परिणाम घडवून आणू शकतो. स्तनपान सुरू करण्यापूर्वी नवजात मुलाच्या कानात अजान <\/em>पठण करण्याचा विधी घ्या.पूर्वी रुग्णालयात प्रसूती न होता, घरी बाळंतपण होत असे आणि मौलानांना अजान <\/em>म्हणायला बोलावले जात असे . तथापि, अलीकडच्या काळात, मौलानांना <\/em>रुग्णालयात बोलावणे कठीण झाले आहे आणि यामुळे स्तनपानाची त्वरित सुरुवात होण्यास विलंब होऊ शकतो. बायोमेडिकल पद्धती मध्ये तत्काळ स्तनपानाची शिफारस केली आहे हे साध्य करण्यासाठी कुटुंबे आता मौलाना <\/em>यांना मोबाईल फोनवर कॉल करतात जेणेकरून अजान  <\/em>नवजात बाळाला ऐकवली जाऊ शकते. आम्ही या पारंपारिक आरोग्य विधीच्या चपखल बदलाचे दस्तऐवजीकरण केले आहे<\/a>.<\/p>

काळजीपूर्वक पाहिले तर, जैववैद्यकीय पद्धती देखील विधी प्रमाणेच केल्या जातात. तुम्हाला औषधांचे अचूक वेळापत्रक दिले जाते. हे औषध तुम्हाला डॉक्टरांनी किंवा तुमचा विश्वास असलेल्या एखाद्या व्यक्तीने दिले आहे—तुम्हाला औषधाचे बायोमेडिकल कारण किंवा वेळापत्रक माहित नाही. डॉक्टरांनी सांगितल्याप्रमाणे तुम्ही औषध घेता. असे केल्याने तुम्हाला तणावपूर्ण वाटत नाही. तुमचे आरोग्य सुधारल्यामुळे, तुम्ही प्रिस्क्रिप्शनवर विश्वास ठेवण्याची आणि दुसऱ्यावेळेस त्याचे पालन करण्याची शक्यता वाढते.<\/p>

\"donate<\/a><\/div>

त्यामुळे, समुदायाला एका परंपरे ऐवजी किंवा विधी ऐवजी दुसरा जैववैद्यकीय विधी करण्यास प्रवृत्त करणे हा मूळ मुद्दा नाही. त्याऐवजी, सध्याच्या विधींचा काळजीपूर्वक अभ्यास करणे आणि त्यांची संबंधित जैववैद्यकीय पद्धतींशी सांगड घालून आरोग्यपूर्ण आचारांचे पालन करण्याच्या सवयी वाढवण्यासाठी वापरणे हा आहे. या संदर्भात, बिहारमधील आमचे कार्य केवळ एक सुरवात आहे. आम्ही ज्या समुदायाचा अभ्यास केला त्यांच्या प्रमाणेच, प्रत्येक समुदायाचे वेगळे संस्कार आहेत जे आपण समजून घेण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. बायोमेडिकल तज्ञांनी स्थानिक सांस्कृतिक तज्ञांशी संपर्क साधण्याची गरज आहे- दाई<\/em>, धार्मिक आणि सामाजिक नेते<\/a> आणि मत निर्माते – ज्यांची बायोमेडिकल पार्श्वभूमी असणे आवश्यक नाही असे स्थानिक तज्ञ समुदायामध्ये विद्यमान विधी काय भूमिका बजावतात आणि बायोमेडिकल समुदायाने मान्यता दिलेल्या पद्धतींचा समावेश करण्यासाठी ते कसे विकसित केले जाऊ शकतात हे स्पष्ट करण्यात मदत करू शकतात.<\/p>

समाजावर प्रभाव पाडणाऱ्या गुंतागुंतीच्या नेटवर्कमुळे अनेक प्रथा-परंपरा अस्तित्वात आहेत. आरोग्य नेटवर्कमधील मुख्य घटक म्हणजे सामुदायिक आरोग्य कर्मचारी (जसे की आशा कार्यकर्त्या, अंगणवाडी सेविका आणि सहाय्यक परिचारिका, सुईणी). आमच्या संशोधनात, आम्हाला असे आढळून आले आहे की महिला सामुदायिक आरोग्य कर्मचारी, जैव-वैद्यकीय धारणा आणि पारंपारिक आरोग्य समुदायाच्या मध्ये एक प्रभावी सेतू म्हणून काम करते<\/a>. जैव-वैद्यकीय आणि पारंपारिक आरोग्य प्रणाली उत्तम प्रकारे कशा प्रकारे एकत्र आणल्या जाऊ शकतात याविषयी तिच्याकडून शिकत असताना-एक सांस्कृतिक सुत्रधार म्हणून तिची महत्त्वपूर्ण भूमिका लक्षात घेणे जैव-वैद्यकीय आणि पारंपारिक आरोग्य प्रणाली कशा एकत्र आणता येतील हे तिच्याकडून शिकणे यामुळे पांडुरोग,लोहाच्या कमतरते सारख्या गुंतागुंतीच्या गंभीर आरोग्य समस्यांवर काम करताना तिची मेहनत आणि कामाची परिणामकारकता – दोन्ही वाढवण्यास मदत होईल.<\/p>

वर्तनातील चिरस्थायी बदल साध्य करणे हे आव्हान आहे. तथापि, आमचा असा विश्वास आहे की कोणताही बदल जोपर्यंत समाजाने मनापासून आत्मसात केला नाही तोपर्यंत तो शाश्वत ठरत नाही. समुदायांच्या सहकार्याने एकत्रीतपणाने विकसित केलेले विधी आपल्याला हे साध्य करण्याचा मार्ग दाखवू शकतात.<\/p>

मूळ<\/em> <\/em>इंग्रजीतील<\/em> <\/em>लेखाचा<\/em> <\/em>मराठी<\/em> <\/em>अनुवाद<\/em> <\/em>करताना<\/em> <\/em>ट्रांस्लेशन<\/em> <\/em>टूल<\/em> <\/em>चा<\/em> <\/em>वापर<\/em> <\/em>केला<\/em> <\/em>आहे<\/em>. <\/em>प्रमोद<\/em> <\/em>सडोलीकर<\/em> <\/em>यांनी<\/em> <\/em>अनुवादीत<\/em> <\/em>लेख<\/em> <\/em>तपासण्याचे<\/em> <\/em>व<\/em> <\/em>संपादनाचे<\/em> <\/em>काम<\/em> <\/em>केले<\/em>.<\/em><\/p>

—<\/p>

अधिक जाणून घ्या<\/h3>