બોલતી-બંધ: સામાજિક ક્ષેત્રમાં અંગ્રેજી ભાષા કેવી રીતે અવરોધરૂપ છે

હું મહારાષ્ટ્રના અમરાવતી જિલ્લામાં એક પાયાના સ્તરનો કાર્યકર છું. મારું કામ મુખ્યત્વે શિક્ષણ સંબંધિત સર્વેક્ષણો હાથ ધરવાનું છે.

છેલ્લા 17 વર્ષથી વિકાસ ક્ષેત્રે સક્રિય હોવા છતાં તાજેતરમાં નોકરી શોધવામાં મારે ઘણી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો. આનું એક મુખ્ય કારણ મારું અંગ્રેજીનું મર્યાદિત જ્ઞાન છે. અત્યાર સુધી મારા કામ માટે મને ફક્ત હિન્દી અને મરાઠી ભાષાની જરૂર હતી. પરંતુ મારી નોકરીની શોધ દરમિયાન મને સમજાયું કે ભલે મારા કામમાં ફક્ત આ જ ભાષાઓનો ઉપયોગ થતો હોય છતાં નોકરી મેળવવા માટે અંગ્રેજી જાણવું જરૂરી છે.

મારી અગાઉની સંસ્થા સાથે મેં 12 વર્ષ કામ કર્યું. ભલે હું થોડા લાંબા સમય પછી જોબ માર્કેટમાં પ્રવેશી રહ્યો હતો, પણ ભરતીની પ્રક્રિયાઓમાં થયેલા ફેરફારોને સમજવામાં મને વધુ સમય ન લાગ્યો. મને જે બાબતમાં સૌથી વધુ મુશ્કેલી પડી તે હતી આ પ્રક્રિયાઓમાં અંગ્રેજીનો વારંવાર ઉપયોગ. સીવી બનાવવા, કવર લેટર લખવા અને ઈ-મેલનો જવાબ આપવા જેવા કામો, જે હિન્દીમાં હું ખૂબ જ સરળતાથી કરી લેતો હતો તે કામો માટે મારે લોકોની મદદ લેવી પડતી હતી. વધુમાં અંગ્રેજીમાં મારો વિગતવાર પરિચય આપવાની અને મારા અનુભવ અને કુશળતા રજૂ કરવાની વાત આવે ત્યારે મારે ઘણી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો.

એક કિસ્સામાં ભાષાની સમસ્યાએ મારો ઇન્ટરવ્યૂ બરબાદ કરી નાખ્યો હતો. શરૂઆતમાં મારા અનુભવને ધ્યાનમાં લેતા હું એક સારો ઉમેદવાર હોવાનું જણાયું હતું, પરંતુ એ ફક્ત મેં અંગ્રેજીમાં જવાબ આપ્યા ત્યાં સુધી જ. મેં તેમને હિન્દીમાં બોલવાની વિનંતી કરી ત્યારે તેઓએ પોતાનું વલણ બદલી નાખ્યું અને કહ્યું કે બધી જગ્યાઓ ભરાઈ ગઈ છે.

મારા કામને લગતી – સર્વે ફોર્મ્સ અને ડિજિટલ ટૂલ્સ જેવી – બાબતો સામાન્ય રીતે હિન્દી અથવા મરાઠીમાં ઉપલબ્ધ હોય છે. હું મુખ્યત્વે જે લોકો અને સમુદાયો સાથે કામ કરું છું તેમના માટે આ વાતચીતની ભાષા છે. પરંતુ સંસ્થામાં અહેવાલો, કરારો અને વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે વાતચીતની ભાષા અંગ્રેજી છે – એવું શા માટે હોવું જોઈએ?

મારા કામમાં, મેં વિવિધ રાજ્યોમાં લગભગ તમામ પ્રકારના સર્વેક્ષણો હાથ ધર્યા છે. અને હજી આજ સુધી સેવા પ્રદાતાઓ અને સમુદાયના સભ્યો સાથે વાતચીત હંમેશા હિન્દી અને પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં કરવામાં આવે છે. તેથી મને લાગે છે કે પાયાના સ્તરના કાર્યકરોની નિમણૂકની પ્રક્રિયા અને તેમનું રોજીંદુ કામ તેમને અનુકૂળ હોય તે જ ભાષામાં થવું જોઈએ. અથવા ઓછામાં ઓછું અંગ્રેજી સાથે હિન્દી અને પ્રાદેશિક ભાષાઓનો વિકલ્પ હોવો જોઈએ.

નોકરી મેળવતી વખતે અને નોકરી કરતી વખતે અંગ્રેજી જાણવાનું દબાણ નહીં હોય તો પાયાના સ્તરના કાર્યકરો તરીકે અમે વધુ સારું કામ કરી શકીશું.

અનિલ કુમાર એક પાયાના સ્તરના કાર્યકર છે, તેમને વિકાસ ક્ષેત્રે આશરે 17 વર્ષનો અનુભવ છે.

ટ્રાન્સલેશન ટૂલનો ઉપયોગ કરીને અંગ્રેજીમાંથી અનુવાદિત કરવામાં આવેલ આ લેખની સમીક્ષા અને તેનું સંપાદન મૈત્રેયી યાજ્ઞિક દ્વારા કરવામાં આવેલ છે અને મીત કાકડિયા દ્વારા તેની પુન: સમીક્ષા કરવામાં આવી છે. 

—

વધુ જાણો: ભાષાકીય અવરોધોને કારણે ઓડિશાના આદિવાસી સમુદાયોને આરોગ્યસંભાળ સંબંધિત પડકારોનો સામનો કરવો પડે છે એ વિશે જાણવા માટે આ લેખ વાંચો.

વધુ કરો: લેખકના કામ વિષે વધુ જાણવા અને તેમના કામને તમારું સમર્થન આપવા anil.baber19@gmail.com પર તેમનો સંપર્ક સાધો.